Lipoedeemdiagnose: Hoe wordt lipoedeem vastgesteld?

Voor veel betrokkenen is de diagnose van lipoedeem de eerste stap richting verbetering – maar ook een moment vol vragen en onzekerheid. Bij LIPOCURA® vinden we het belangrijk om onze patiënten vanaf het begin professioneel, empathisch en helder te begeleiden.

Afspraak maken

Gecontroleerd door de auteur

Dr. Katrin Lossagk is een zeer gespecialiseerde lipoedeemexpert en medeoprichter en medisch directeur van LIPOCURA®. Het onderzoek naar het ziektebeeld en de holistische behandelingsaanpak liggen haar bijzonder na aan het hart.

Dr. med. Katrin Lossagk

Dr. med. Katrin Lossagk

Duitse arts en medeoprichter van LIPOCURA®

beratung-lipocura-dr-von-lukowicz

Anamnese: De eerste stap naar de lipoedeemdiagnose

De diagnostiek begint met een uitgebreide anamnese. Vaak kan op basis van de medische voorgeschiedenis al een vermoeden van lipoedeem ontstaan – zeker wanneer vergelijkbare aandoeningen binnen de familie voorkomen. Wij nemen ruim de tijd om u en uw voorgeschiedenis goed te leren kennen. Zo krijgen we een helder en onderbouwd beeld van uw situatie. Op basis daarvan kunnen we gericht inspelen op uw klachten en u bieden wat u nodig heeft.

Lipoedeemonderzoek: Visuele beoordeling en de kneeptest

Na de anamnese volgt het lichamelijk onderzoek. Hierbij worden de aangedane gebieden zorgvuldig geïnspecteerd en gepalpeerd. Een kenmerkend teken is de symmetrische vetophoping aan de armen of benen.
De pinch-test (ook wel kneeptest genoemd) is een eenvoudig maar effectief hulpmiddel voor een eerste inschatting: wanneer de buitenkant van de bovenbenen duidelijk gevoeliger is voor pijn dan de binnenkant, kan dit wijzen op lipoedeem.

Lipödem Beine

Palpatie en weefselverandering

Bij palpatie worden vaak verharde of knobbelige structuren in het onderhuidse vetweefsel waargenomen: een kenmerkend teken van lipoedeem. Daarnaast wijzen een verhoogde drukgevoeligheid en een neiging tot blauwe plekken op typische weefselveranderingen die de klinische inschatting ondersteunen.

Lipoedeem of andere aandoening? De verschillen herkennen.

Lipoedeem moet duidelijk worden onderscheiden van andere aandoeningen met vergelijkbare symptomen:

  • Lymfoedeem is een aandoening waarbij een verstoord lymfsysteem leidt tot een ophoping van lymfvloeistof, meestal in de armen of benen. De zwelling kan gedurende de dag variëren en treedt vaak asymmetrisch op – in tegenstelling tot lipoedeem, dat zich symmetrisch manifesteert. Bovendien is lymfoedeem doorgaans niet pijnlijk, terwijl lipoedeem gepaard gaat met pijn, drukgevoeligheid en een zwaar gevoel. Lymfoedeem kan bijvoorbeeld ontstaan na een kankerbehandeling waarbij lymfklieren zijn verwijderd.
  • Obesitas wordt gekenmerkt door een algemene vetophoping in het lichaam, vaak veroorzaakt door een calorierijke voeding en gebrek aan beweging. In tegenstelling tot lipoedeem is het vet bij obesitas gelijkmatig verdeeld, zonder de typische pijnklachten of de specifieke vetverdeling op de benen of armen. Bovendien reageert obesitas doorgaans positief op lichaamsbeweging en een gezond, caloriearm dieet – terwijl lipoedeem zich daar meestal niet door laat beïnvloeden.
  • Lipohypertrofie is een aandoening waarbij zich onderhuids vetweefsel ophoopt, zonder dat dit het gevolg is van algemene gewichtstoename. De oorzaak kan deels erfelijk zijn. In tegenstelling tot lipoedeem veroorzaakt lipohypertrofie geen pijn, wat een belangrijk onderscheidend kenmerk is. Ook ontbreken vaak andere typische symptomen van lipoedeem, zoals drukgevoeligheid en blauwe plekken.
  • Andere aandoeningen: Naast lipoedeem kunnen ook andere aandoeningen vergelijkbare klachten veroorzaken. Voorbeelden zijn het PCOS (polycysteus-ovariumsyndroom, een hormonale stornis bij vrouwen), endometriose (baarmoederslijmvliesachtig weefsel buiten de baarmoeder, meestal in de buikholte), schildklieraandoeningen zoals Hashimoto, struma of de ziekte van Basedow, evenals eetstoornissen, depressie, veneuze aandoeningen en morbus Decrum (vetafzettingen in het bindweefsel).

Voor de definitieve diagnose van lipoedeem is beoordeling door een ervaren en gespecialiseerde arts onmisbaar. Toch kan de meting van de taille-heupverhouding en nuttige eerste oriëntatie geven. Deze eenvoudige methode houdt rekening met de vetverdeling in het lichaam en kan waardevolle aanwijzinigen bieden voor een mogelijke vetverdelingsstornis zolas lipoedeem.

lipoedem-diagnose-sonografische-kriterien

Lipoedeemdiagnose met echografie als aanvullend instrument

Hoewel echografie lipoedeem niet eenduidig kan onderscheiden van gezond vetweefsel, biedt het waardevolle aanvullende informatie. Bij LIPOCURA® zetten we gerichte sonografie in als aanvulling op het klinische onderzoek, om de dichtheid en structuur van het vetweefsel objectief te beoordelen. Bij patiënten met lipoedeem toont de echografie vaak een golfvormige, knobbelige structuur, vergelijkbaar met zogenaamde “vetweefselkorrels”. Deze bevindingen helpen ons bij het opstellen van een naukeurig behandelplan.

Een belangrijk onderdeel van het onderzoek is de gestandaardiseerde meting van de weefseldikte in het onderhuidse vetweefsel (subcutis) en de bovenliggende huidlaag (cutis). Deze metingen maken het mogelijk om de mate van vetophoping objectief vast te stellen en de ernst van het lipoedeem te classificeren.

Bij LIPOCURA® baseren we ons onder andere op de indeling volgens Marshall en Schwahn-Schreiber, die de volgende niveaus onderscheidt:

  • 12–15 mm: licht lipoedeem of lipohyperplasie
  • 15–20 mm: matig lipoedeem
  • 20–30 mm: uitgesproken lipoedeem
  • meer dan 30 mm: zwaar lipoedeem

Deze meetwaarden zijn niet alleen diagnostisch relevant, maar vormen ook de basis voor een individuele en nauwkeurige behandelplanning.

Uitsluiting van lymfoedeem: Stemmers’ teken

Het Stemmers’ teken is een eenvoudige klinische test die helpt bij het herkennen van lymfoedeem. Hierbij probeert men een huidplooi op te pakken over de tweede en derde teen. Is deze plooi verdikt, moeilijk op te pakken of zelfs niet oppakbaar door weefselverharding, dan is het Stemmers’ teken positief – wat wijst op de aanwezigheid van lymfoedeem.

Een negatief resultaat sluit lymfoedeem niet volledig uit, maar kan het vermoeden verminderen, vooral in combinatie met andere klinische bevindingen.

In de praktijk wordt deze test gebruikt als onderdeel van een holistisch diagnostisch beeld, en niet als op zichzelf staande beslissingshulp.

Tweede mening over lipoedeemdiagnose

Wanneer er al een eerste diagnose is gesteld of wanneer er onduidelijkheden bestaan, kan een tweede mening door een ervaren en gespecialiseerde arts zeer waardevol zijn. Bij LIPOCURA® vinden we het belangrijk dat onze patiënten kunnen vertrouwen op een nauwkeurige en goed onderbouwde diagnose– als basis voor de best mogelijke behandeling.

FAQ

Veelgestelde vragen over lipoedeemdiagnose

Hoe wordt lipoedeem gediagnosticeerd?

De diagnose van lipoedeem gebeurt via een klinisch onderzoek, waarbij gelet wordt op typische symptomen zoals symmetrische vetophoping, drukpijn en een neiging tot blauwe plekken. Als aanvullende methode kan de pinch-test worden toegepast, en indien nodig kunnen beeldvormende technieken worden ingezet om andere aandoeningen uit te sluiten.

Kunnen lipoedeem en lymfoedeem samen voorkomen?

Ja, het is mogelijk dat lipoedeem en lymfoedeem gelijktijdig aanwezig zijn. In dat geval spreekt men van een lipo-lymfoedeem. Een langdurig onbehandeld lipoedeem kan leiden tot een secundaire schade aan het lymfsysteem, waardoor uiteindelijk ook lymfoedeem ontstaat. Daarom is een vroegtijdige herkenning en een individueel afgestemde behandeling van groot belang. Bovendien wordt lipoedeem, vanwege de lagere bekendheid, nog vaak ten onrechte als lymfoedeem gediagnosticeerd. Een naukeurige beoordeling door een gespecialiseerde arts is essentieel om beide aandoeningen correct te onderscheiden en adequaat te behandelen.

Hoe verschillen de symptomen van lipoedeem en lymfoedeem?

Lipoedeem en lymfoedeem zijn beide aandoeningen van het weefsel die zwelling kunnen veroorzaken. Ondanks hun vergelijkbare namen en het risico op verwarring verschillen ze duidelijk in oorzaak en symptomen.

Lipoedeem Lymfoedeem
Ontstaan Vorming van ziekelijk vetweefsel, vaak erfelijk en hormonaal beïnvloed Stoornis in het lymfsysteem, leidt tot vochtophoping
Symptomen Symmetrische vetophoping, pijn, drukgevoeligheid, zwaartegevoel, blauwe plekken Zwelling vaak aan één lichaamsdeel, gespannen en harde huid, huidveranderingen mogelijk
Tijdstip van optreden Begint vaak bij hormonale veranderingen (puberteit, zwangerschap, menopauze) Ontstaat na ziekte, infectie of operatie, vooral bij verwijdering van lymfklieren
Begeleidingsverschijnselen Bewegingsbeperking, gewrichtsbelasting, huidontstekingen door vetmassa Herhaalde huidinfecties, verdikking van de huid (fibrose)